Crea sito

DIFILO di Sifno

 ESCAPE='HTML'

DIFILO di Sifno

Difilo (in greco:  Δίφιλος , Difilos) (in latino: Diphilus) di Sifno / o Sifanto / (in greco Σίφνος, Sifnos) (medico greco, Sifno, isola delle Cicladi, Grecia, III sec. a.C.).
Ateneo – nella sua opera Deipnosophistai (II – p. 51) - riporta che era contemporaneo di Lisimaco, re di Tracia (III sec. a.C.), uno dei successori di Alessandro Magno, e che scrisse un'opera intitolata “Della Dieta adatta per persone in buona e cattiva salute” (ib., III – p. 82), di cui riporta anche brevi frammenti (ibidem, II, pp. 51, 54, 55 et c.); frammenti in cui il medico Difilo dà valore ad una dieta varia basata su alcuni alimenti, quali il pane,i legumi, il pesce - sia fresco che salato-, le verdure, i dolci e la frutta. (Leggiamo al riguardo in “Bibliotheca libros et scriptores ferme cunctos ab initio mundi ad annum MDLXXXIII ordine alphabetico complectens. Auctore & Collectore F. Alfonso Ciaconio,... Primum in lucem prolata Parisiis MDCCXXIX studio & cum Observationibus Francisci Dionysii Camusati, Vesuntini... Opera Joannis Erhardi Kappii; Eloquentiae in Academia...”:
“Diphilus Siphnius, Medicus Graecus,  Librum scripsit de Alimentis, quibus sani & aegrotantes vesci conveniat...”).

 ESCAPE='HTML'

Ma nella sua  opera miscellanea [Deipnosophistai (I Deipnosofisti o I dotti a banchetto)] Ateneo cita più volte “Difilo”, citazioni tutte che qui di seguito vogliamo riportare (LL. II – III e IX). Come vedremo, Difilo vi parla di vari alimenti, frutti ed ortaggi (tra cui, ad esempio, le ciliegie, che afferma avere buon profumo e fare bene a chi ha problemi di stomaco; e le rape, che - comunque si presentino – risultano avere proprietà dimagranti e risultano piccanti, indigeste e, inoltre, provocano flatulenza. Il sistema migliore di cuocerle è quello di arrostirle perchè in tal modo si digeriscono più facilmente ed i loro effetti dimagranti risultano aumentati. La rapa conservata in salamoia è comunque più dimagrante di quella bollita, e lo è specialmente quella condita con la senape.”).

 ESCAPE='HTML'

ΑΘΗΝΑΙΟΥ ΝΑΥΚΡΑΤΙΤΟΥ
ΔΕΙΠΝΟΣΟΦΙΣΤΩΝ   :


LIBRO II


“[50b]”Κοκκυμηλέα καὶ σποδιάς· τοῦτο δ´ ἐστὶν ὥσπερ ἀγρία κοκκυμηλέα.”
Ἀραρὼς δὲ κοκκύμηλον καλεῖ τὸ δένδρον, κοκκύμηλον δὲ τὸ ἀκρόδρυον. Δίφιλος δὲ ὁ Σίφνιος μέσως φησὶν εἶναι ταῦτα εὔχυλα, εὔφθαρτα, εὐέκκριτα, ὀλιγότροφα. ... [51a] ...Πρὸς ὃν Δάφνος τίς φησιν·
“Ἀλλὰ μὴν παμπόλλοις χρόνοις πρεσβύτερος Λευκόλλου ἀνὴρ ἐλλόγιμος Δίφιλος ὁ Σίφνιος, γεγονὼς κατὰ Λυσίμαχον τὸν βασιλέα — εἷς δὲ οὗτος τῶν Ἀλεξάνδρου διαδόχων — μνημονεύει τῶν κερασίων λέγων· “τὰ κεράσια εὐστόμαχα, εὔχυλα, ὀλιγότροφα, [51b] ἐκ ψυχροῦ δὲ λαμβανόμενα εὐστόμαχα. Καλλίω δὲ τὰ ἐρυθρότερα καὶ τὰ Μιλήσια· εἰσὶ γὰρ διουρητικά.”
[51f] Παρθένιος δὲ ἅβρυνά φησι συκάμινα, ἃ καλοῦσιν ἔνιοι μόρα· Σαλαμίνιοι δὲ τὰ αὐτὰ ταῦτα βάτια· Δημήτριος δὲ ὁ Ἰξίων τὰ αὐτὰ συκάμινα καὶ μόρα οἷον αἱμόροα καὶ σύκων ἀμείνω. Δίφιλος δὲ ὁ Σίφνιος ἰατρὸς γράφει οὕτως·
“Τὰ δὲ συκάμινα, ἃ καὶ μόρα λέγεται, εὔχυλα μέν ἐστιν, ὀλιγότροφα δὲ καὶ εὐστόμαχα καὶ εὐέκκριτα. Ἰδίως δὲ τούτων τὰ ἔνωμα ἕλμινθας ἐκτινάσσει.” [52a] ...[52e]...Ὅτι καὶ οὐδετέρως ἀμύγδαλα λέγεται. Δίφιλος· Τράγημα, μυρτίδες, πλακοῦς, ἀμύγδαλα. [53f] ...Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος [54a]”Τὰ κάρυα, φησί, τὰ βασιλικὰ κεφαλαλγῆ ἐστι καὶ ἐπιπολαστικά. Τούτων δὲ τὰ ἁπαλὰ ἔτι καὶ λελευκασμένα εὐχυλότερα καὶ κρείττονα ὑπάρχει, τὰ δ´ ἐν τοῖς ἰπνοῖς φρυγόμενα ὀλιγότροφα. Τὰ δὲ ἀμύγδαλά ἐστιν οὐρητικὰ καὶ λεπτυντικὰ καὶ καθαρτικὰ καὶ ὀλιγότροφα. Τῶν μέντοι χλωρῶν κακοχύλων ὄντων καὶ ἀτροφωτέρων πολὺ μᾶλλον φυσωδέστερα καὶ ἐπιπολαστικώτερά ἐστι τὰ ξηρά. Τὰ δὲ ἁπαλὰ καὶ πλήρη καὶ λελευκασμένα γαλακτώδη ὄντα εὐχυλότερά ἐστι. ...[54c] ...Ὁ δὲ Δίφιλος τὰ κάστανα καὶ Σαρδιανὰς βαλάνους καλεῖ, εἶναι λέγων αὐτὰς καὶ πολυτρόφους καὶ εὐχύλους , [54d]...[55b] ... Φερεκράτης· Τακεροὺς ποιήσεις τοὺς ἐρεβίνθους αὐτόθεν.
Πάλιν·
Τρώγων ἐρεβίνθους ἀπεπνίγη πεφρυγμένους.
Δίφιλος δέ φησιν·
“Οἱ ἐρέβινθοι δύσπεπτοι, σμηκτικοί, οὐρητικοί, πνευματικοί.” ...[55d] ...Δίφιλος· Οὐκ ἔστιν οὐδὲν τεχνίον ἐξωλέστερον τοῦ πορνοβοσκοῦ· κατὰ τὴν ὁδὸν πωλεῖν περιπατῶν βούλομαι ῥόδα, ῥαφανῖδας, θερμοκυάμους, στέμφυλα, ἁπλῶς ἅπαντα μᾶλλον ἢ ταύτας τρέφειν. [55e] ... [55f] Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος τοὺς θέρμους φησὶν εἶναι σμηκτικοὺς καὶ πολυτρόφους, μάλιστα δὲ τοὺς ἐπὶ πλεῖον ἀπεγλυκασμένους. ...[56b] Δίφιλος δέ φησιν ὁ Σίφνιος τὰς ἐλάας ὀλιγοτρόφους εἶναι καὶ κεφαλαλγεῖς, τὰς δὲ μελαίνας καὶ κακοστομαχωτέρας καὶ βαρύνειν τὴν κεφαλήν, τὰς δὲ κολυμβάδας καλουμένας εὐστομαχωτέρας εἶναι καὶ κοιλίας στατικάς, τὰς δὲ θλαστὰς μελαίνας εὐστομαχωτέρας εἶναι. Μνημονεύει τῶν θλαστῶν ἐλαιῶν Ἀριστοφάνης·
“Θλαστὰς ποιεῖν ἐλαίας.”
...[57c] ...Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιός φησιν· οἱ στρόβιλοι πολύτροφοι μέν εἰσι, λεαντικοὶ δὲ ἀρτηρίας καὶ θώρακος καθαρτικοὶ διὰ τὸ ἔχειν παρεμπεπλεγμένον τὸ ῥητινῶδες....[58e] ...Ὁ δὲ Σίφνιος Δίφιλος ἱστορεῖ ὡς ἡ μαλάχη ἐστὶν εὔχυλος, λεαντικὴ ἀρτηρίας, τὰς ἐπιπολαίους ἀποκρίνουσα δριμύτητας. Ἐπιτήδειόν τε εἶναί φησιν αὐτὴν τοῖς τῶν νεφρῶν καὶ τῆς κύστεως ἐρεθισμοῖς εὐέκκριτόν τε εἶναι μετρίως καὶ τρόφιμον, [58f] ... [59a] ...Δίφιλος δέ φησιν· [59b]”Ἡ δὲ κολοκύντη ὀλιγότροφός ἐστι καὶ εὔφθαρτος καὶ ὑγραντικὴ τῆς ἕξεως καὶ εὐέκκριτος, εὔχυλος. Εὐστομαχωτέρα δ´ ἐστὶν ἡ δι´ ὕδατος καὶ ὄξους λαμβανομένη, εὐχυλοτέρα δὲ ἡ ἀρτυτή. Λεπτυντικωτέρα δ´ ἐστὶν ἡ μετὰ νάπυος, εὐπεπτοτέρα δὲ καὶ εὐεκκριτωτέρα ἡ κάθεφθος.”...[61c] ...59. Δίφιλός φησι τοὺς μύκητας εἶναι εὐστόμους, κοιλίας διαχωρητικούς, [61d] θρεπτικούς, δυσπέπτους δὲ καὶ φυσώδεις. Τοιούτους δὲ εἶναι τοὺς ἐκ Κέω τῆς νήσου.
“Πολλοὶ μέντοι καὶ κτείνουσι. Δοκοῦσι δὲ οἰκεῖοι εἶναι οἱ λεπτότατοι καὶ ἁπαλοὶ καὶ εὔθρυπτοι οἱ ἐπὶ πτελέαις καὶ πεύκαις γινόμενοι· ἀνοίκειοι δὲ οἱ μέλανες καὶ πελιοὶ καὶ σκληροὶ καὶ οἱ μετὰ τὸ ἑψηθῆναι καὶ τεθῆναι πησσόμενοι, οἵτινες λαμβανόμενοι κτείνουσι. Βοηθοῦνται δ´ ἀπὸ ὑδρομέλιτος πόσεως καὶ ὀξυμέλιτος, νίτρου καὶ ὄξους....[62c] ... Δίφιλος δὲ δύσπεπτά φησιν εἶναι τὰ ὕδνα, εὔχυλα δὲ καὶ παραλεαντικά, προσέτι δὲ διαχωρητικά, καὶ ἔνια αὐτῶν ὁμοίως τοῖς μύκαις πνιγώδη εἶναι. Ἡγήσανδρος δ´ ὁ Δελφὸς ἐν Ἑλλησπόντῳ φησὶν [62d] οὔτε ὕδνον γίνεσθαι οὔτε γλαυκίσκον οὔτε θύμον· διὸ Ναυσικλείδην εἰρηκέναι μήτε ἔαρ μήτε φίλους. Ὑδνόφυλλον δέ φησι Πάμφιλος ἐν Γλώσσαις τὴν φυομένην τῶν ὕδνων ὕπερθε πόαν, ἀφ´ ἧς τὸ ὕδνον γινώσκεσθαι.... [62f] Ἀμειψίας·
Οὐ σχῖνος οὐδ´ ἀσφάραγος, οὐ δάφνης κλάδοι. Δίφιλος δέ φησιν ὡς ὁ τῆς κράμβης ἀσφάραγος λεγόμενος ἰδίως ὄρμενος εὐστομαχώτερός ἐστι καὶ εὐεκκριτώτερος, ὄψεων δὲ βλαπτικός. ... [64b] Δίφιλος·
“Οἱ βολβοὶ δύσπεπτοι μέν εἰσι, πολύτροφοι δὲ καὶ εὐστόμαχοι, ἔτι δὲ σμηκτικοὶ καὶ ἀμβλυντικοὶ ὄψεως, διεγερτικοὶ δ´ ἀφροδισίων.”...[67d] ...
Καὶ Δίφιλος·
Δειπνεῖ τε καταδύς, πῶς δοκεῖς, Λακωνικῶς,
ὄξους δὲ κοτύλην—{Β.} Πάξ. {Α.} Τί πάξ; Ὀξὶς μέτρον χωρεῖ τοσοῦτο τῶν Κλεωναίων.
[68f] Δίφιλος δέ φησιν·
“Ὁ πέπων εὐχυλότερός ἐστι καὶ ἐπικρατητικὸς ... κακοχυλότερος δέ, ὀλιγότροφος δὲ καὶ εὔφθαρτος καὶ εὐεκκριτώτερος.”
[69e] ...81. Δίφιλος δέ φησιν ὡς ὁ τῆς θρίδακος καυλὸς πολύτροφός ἐστι καὶ δυσέκκριτος μᾶλλον τῶν φύλλων· ταῦτα δὲ πνευματικώτερά ἐστι καὶ τροφιμώτερα καὶ εὐεκκριτώτερα. Κοινῶς μέντοι ἡ θρίδαξ εὐστόμαχος, ψυκτική, εὐκοίλιος, ὑπνωτική, [69f] εὔχυλος, ἐφεκτικὴ τῆς πρὸς τὰ ἀφροδίσια ὁρμῆς. Ἡ δὲ τρυφερωτέρα θρίδαξ εὐστομαχωτέρα καὶ μᾶλλον ὕπνον ποιοῦσα. Ἡ δὲ σκληροτέρα καὶ ψαθυρὰ ἧττόν ἐστι καὶ εὐστόμαχος καὶ εὐκοίλιος, ὕπνον τε ποιεῖ. Ἡ δὲ μέλαινα θρίδαξ ψύχει μᾶλλον εὐκοίλιός τέ ἐστι. Καὶ αἱ μὲν θεριναὶ εὐχυλότεραι καὶ τροφιμώτεραι, αἱ δὲ φθινοπωριναὶ ἄτροφοι καὶ ἀχυλότεραι. Ὁ δὲ καυλὸς τῆς θρίδακος ἄδιψος εἶναι δοκεῖ. Θρίδαξ δ´ ἑψομένη ὁμοίως τῷ ἀπὸ κράμβης ἀσπαράγῳ ἐν λοπάδι, ὡς Γλαυκίδης ἱστορεῖ, κρείττων τῶν ἄλλων ἑψητῶν λαχάνων. [70a] Ἐν ἄλλοις δὲ Θεόφραστος ἐπίσπορά φησι καλεῖσθαι τευτλίον, θριδακίνην, εὔζωμον, νᾶπυ, λάπαθον, κορίαννον, ἄνηθον, κάρδαμον. Δίφιλος δὲ κοινῶς φησιν εἶναι πάντα τὰ λάχανα ἄτροφα καὶ λεπτυντικὰ καὶ κακόχυλα ἔτι τε ἐπιπολαστικὰ καὶ δυσοικονόμητα. Θερινῶν δὲ λαχάνων Ἐπίχαρμος μέμνηται.
[71e] Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος ἱστορεῖ·
“Οἱ τῶν φοινίκων ἐγκέφαλοι πλήσμιοι καὶ πολύτροφοι, ἔτι δὲ βαρεῖς καὶ δυσοικονόμητοι διψώδεις τε καὶ στατικοὶ κοιλίας.”
“Ἡμεῖς δέ, φησὶν οὗτος, ἑταῖρε Τιμόκρατες, δόξομεν ἐγκέφαλον ἔχειν μέχρι τοῦ τέλους, εἰ καταπαύσομεν ἐνταῦθα καὶ τήνδε τὴν συναγωγήν.”—


LIBRO III


“...[73a] Δίφιλος δὲ ὁ Σίφνιός φησιν·
“Ἡ τοῦ κυάμου τοῦ Αἰγυπτίου ῥίζα, ἥτις λέγεται κολοκάσιον, εὔστομός τέ ἐστι καὶ τρόφιμος, δυσέκκριτος 〈δὲ〉 διὰ τὸ παραστύφειν· κρεῖττον δ´ ἐστὶ τὸ ἥκιστα ἐριῶδες. ...”
Δίφιλος δέ φησιν·
“Ὁ σικυὸς ψυκτικὸς ὑπάρχων δυσοικονόμητός ἐστι καὶ δυσυποβίβαστος, ἔτι δὲ φρικοποιὸς καὶ γεννητικὸς χολῆς ἀφροδισίων τε ἐφεκτικός.”
[80b] ...19. Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιός φησι τῶν σύκων εἶναι τὰ μὲν ἁπαλὰ ὀλιγότροφα καὶ κακόχυλα, εὐέκκριτα δὲ [80c] καὶ ἐπιπολαστικὰ εὐοικονομητότερά τε τῶν ξηρῶν. Τὰ δὲ πρὸς τῷ χειμῶνι γινόμενα βίᾳ πεπαινόμενα χείρονα τυγχάνει· τὰ δ´ ἐν τῇ ἀκμῇ τῶν ὡρῶν κρείττονα ὡς ἂν κατὰ φύσιν πεπαινόμενα. ...20. ...ΜΗΛΑ. Ταῦτα Μνησίθεος ὁ Ἀθηναῖος ἐν τῷ περὶ ἐδεστῶν μῆλα Δελφικὰ καλεῖ. Δίφιλος δέ φησι τῶν μήλων τὰ χλωρὰ καὶ μηδέπω πέπονα κακόχυλα εἶναι καὶ κακοστόμαχα ἐπιπολαστικά τε καὶ χολῆς γεννητικὰ νοσοποιά τε καὶ φρίκης παραίτια. Τῶν δὲ πεπόνων εὐχυλότερα μὲν εἶναι τὰ γλυκέα καὶ εὐεκκριτώτερα διὰ τὸ στῦψιν μὴ ἔχειν, [80f] ...
... [82f] τῶν ἄλλων ὅσα τοιαῦτα πλὴν τοῦ Περσικοῦ, τούτου δ´ ἥκιστα· καὶ πάλιν ῥόας, ἀπίου, μηλέας.
Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος ἐν τῷ περὶ τῶν προσφερομένων τοῖς νοσοῦσι καὶ τοῖς ὑγιαίνουσίν φησι·
“Τὰ δὲ Περσικὰ λεγόμενα μῆλα, ὑπό τινων δὲ Περσικὰ κοκκύμηλα, μέσως ἐστὶν εὔχυλα, θρεπτικώτερα δὲ τῶν μήλων.”...[90a] ἐν Φοινίσσαις οὕτως·
Ἔχε τὸν πρῶτον πάντων
ἴφυα φῦναι
εἶθ´ ἑξῆς τὰς κραναὰς ἀκαλήφας.
Καὶ ἐν Σφηξί. Φερεκράτης δ´ ἐν Αὐτομόλοις·
κἂν ἀκαλήφαις τὸν ἴσον χρόνον ἐστεφανῶσθαι. Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος ἰατρὸς
“Ἡ δὲ ἀκαλήφη, φησίν, ἐστὶν εὐκοίλιος, οὐρητική, εὐστόμαχος· κνησμὸν δὲ ποιεῖ τοῖς συνάγουσιν, ἐπειδὰν μὴ προαλείψωνται.” ...40. Καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὀστρέων ὁ Δίφιλος τάδε φησί·
“Χημῶν δὲ τῶν τραχειῶν αἱ μικραὶ [90c] καὶ λεπτὴν ἔχουσαι τὴν σάρκα ὄστρεα λέγονται καὶ εὐστόμαχοί εἰσι καὶ εὐέκκριτοι· αἱ δὲ λεῖαι, βασιλικαὶ δὲ πρός τινων καλούμεναι πελώριαί τε λεγόμεναι, τρόφιμοι, δυσέκκριτοι, εὔχυλοι, εὐστόμαχοι, καὶ μάλιστα αἱ μείζους. Τελλῖναι γίνονται μὲν ἐν Κανώβῳ πολλαὶ καὶ ὑπὸ τὴν τοῦ Νείλου ἀνάβασιν πληθύουσιν. ......”42.”Τῶν δὲ λεπάδων, φησὶν ὁ Δίφιλος, τινὲς μέν εἰσι μικραί, τινὲς δὲ καὶ ὀστρέοις ἐοικυῖαι. Εἰσὶ δὲ σκληραὶ καὶ ὀλιγόχυλοι καὶ οὐκ ἄγαν δριμεῖαι, εὔστομοι δὲ καὶ εὐκατέργαστοι, ἑφθαὶ δὲ ποσῶς εὔστομοι. ...[106c] ...68. Περὶ δὲ τῶν ὀστρακοδέρμων τούτων Δίφιλος μὲν ὁ Σίφνιος οὕτω γράφει·
“Τῶν δ´ ὀστρακοδέρμων καρίς, ἀστακός, κάραβος, καρκίνος, λέων τοῦ αὐτοῦ γένους ὄντα διαφέρουσι. Μείζων δ´ ἐστὶν ὁ λέων τοῦ ἀστακοῦ. Οἱ δὲ κάραβοι καὶ γραψαῖοι λέγονται· [106d] τῶν καρκίνων δ´ εἰσὶν σαρκωδέστεροι. Ὁ δὲ καρκίνος βαρὺς καὶ δύσπεπτος.”...[111e] Μνημονεύει δ´ αὐτοῦ καὶ Δίφιλος ἐν Διαμαρτανούσῃ οὕτως·
Ἄρτους σποδίτας κρησερίτας περιφέρειν.
...[115c] 83. Καὶ ὁ Γαληνὸς μελλόντων ἡμῶν ἐφάπτεσθαι τῶν ἄρτων”οὐ πρότερον, ἔφη, δειπνήσομεν, ἕως ἂν καὶ παρ´ ἡμῶν ἀκούσητε ὅσα εἰρήκασι περὶ ἄρτων ἢ πεμμάτων ἔτι τε ἀλφίτων Ἀσκληπιαδῶν παῖδες. Δίφιλος μὲν ὁ Σίφνιος ἐν τῷ περὶ τῶν προσφερομένων τοῖς νοσοῦσι καὶ τοῖς ὑγιαίνουσιν
“Ἄρτοι, φησίν, οἱ ἐκ πυρῶν κριθίνων εἰσὶ πολυτροφώτεροι καὶ εὐοικονομητότεροι καὶ τὸ ὅλον κρείττονες, εἶθ´ οἱ σεμιδαλῖται, μεθ´ οὓς οἱ ἀλευρῖται, [115d] ......[120e] Ἔ... Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιός φησι· “Τὰ ταρίχη τὰ ἐκ τῶν θαλασσίων καὶ λιμναίων καὶ ποταμίων γινόμενά ἐστιν ὀλιγότροφα, ὀλιγόχυλα, καυσώδη, εὐκοίλια, ἐρεθιστικὰ ὀρέξεως. Κράτιστα δὲ τῶν μὲν ἀπιόνων κύβια καὶ ὡραῖα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια γένη, τῶν δὲ πιόνων τὰ θύννεια καὶ κορδύλεια. [120f] ... [121b] ... 93. Τὸ δὲ ὠμοτάριχον, φησὶν ὁ Δίφιλος, κητεμε τινὲς λέγουσι, καί ἐστι βαρὺ καὶ γλοιῶδες, προσέτι δὲ καὶ δύσπεπτον. Ὁ δὲ ποτάμιος κορακῖνος, ὃν πέλτην τινὲς καλοῦσιν, ὁ ἀπὸ τοῦ Νείλου, ὃν οἱ κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἰδίως ἡμίνηρον ὀνομάζουσιν,[121c]  ...[124d] ... Δίφιλος δ´ ἐν Μνηματίῳ φησίν·
Ψῦξον τὸν οἶνον, Δῶρι.
Πρωταγορίδης δ´ ἐν βʹ τῶν κωμικῶν ἱστοριῶν [124e] τὸν Ἀντιόχου τοῦ βασιλέως κατὰ τὸν ποταμὸν διηγούμενος πλοῦν λέγει τι καὶ περὶ ἐπιτεχνήσεως ψυχρῶν ὑδάτων ἐν τούτοις·
“Τὴν γὰρ ἡμέραν ἡλιάζοντες αὐτό, [τῆς νυκτὸς] ἀπηθοῦντες τὸ παχύτατον τὸ λοιπὸν ἐξαιθριάζουσιν ἐν ὑδρίαις κεραμέαις ἐπὶ τῶν μετεωροτάτων μερῶν τῆς οἰκήσεως, δι´ ὅλης  τε τῆς νυκτὸς δύο παῖδες ὕδατι τὰ τεύχη καταρραίνουσιν. Ὄρθρου δὲ καθαιροῦντες καὶ τὴν ὑποστάθμην πάλιν ὑποσπῶντες λεπτόν τε ποιοῦντες αὐτὸ καὶ πρὸς ὑγίειαν [124f] οἷον ἄριστον ἐν ἀχύροις τιθέασιν τὰς ὑδρίας, εἶθ´ οὕτως χρῶνται χιόνος οὐδ´ ἡντινοῦν χρείαν ἔχοντες.”...


LIBRO IX


...[369d] ... Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος ἰατρὸς
"Ἡ γογγυλίς, φησί, λεπτυντική ἐστι καὶ δριμεῖα καὶ δύσπεπτος, ἔτι δὲ πνευματωτική. Κρείττων δέ, φησίν, ἡ βουνιὰς καθέστηκεν· γλυκυτέρα γάρ ἐστι καὶ πεπτικωτέρα πρὸς τῷ εὐστόμαχος εἶναι καὶ τρόφιμος. Ἡ δὲ ὀπτωμένη, φησί, γογγυλὶς μᾶλλον πέττεται, περιττότερον δὲ λεπτύνει."
...[369e]... Ὀπτήσιμον γογγυλίδα ταυτηνὶ φέρω.
Καὶ Ἄλεξις ἐν Θεοφορήτῳ·
Λαλῶ Πτολεμαίῳ γογγυλίδος ὀπτῶν τόμους.
Ἡ δὲ ταριχευομένη γογγυλὶς λεπτυντικωτέρα ἐστὶ τῆς ἑφθῆς καὶ μάλιστα ἡ διὰ νάπυος γινομένη, ὥς φησιν ὁ Δίφιλος ... [369f] ... Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιός φησι·
“Κράμβη δὲ καλλίστη γίνεται καὶ γλυκεῖα ἐν Κύμῃ, ἐν δὲ Ἀλεξανδρείᾳ πικρά. Τὸ δ´ ἐκ Ῥόδου φερόμενον σπέρμα εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἐπὶ ἐνιαυτὸν γλυκεῖαν ποιεῖ τὴν κράμβην, μεθ´ ὃν χρόνον πάλιν ἐπιχωριάζει. ... [371a] ... Δίφιλος δ´ ὁ Σίφνιος τὸ σευτλίον φησὶν εὐχυλότερον εἶναι τῆς κράμβης καὶ θρεπτικώτερον μετρίως· ἐκζεστὸν δὲ καὶ λαμβανόμενον μετὰ νάπυος λεπτυντικώτερον εἶναι καὶ ἑλμίνθων φθαρτικόν.
... ΣΤΑΦΥΛΙΝΟΣ.
“Οὗτος δριμύς ἐστι, φησὶν ὁ Δίφιλος, ἱκανῶς δὲ θρεπτικὸς καὶ εὐστόμαχος μέσως διαχωρητικός τε καὶ πνευματώδης, δύσπεπτος, οὐρητικὸς ἱκανῶς, διεγερτικὸς πρὸς ἀφροδίσια· διὸ καὶ ὑπ´ ἐνίων φίλτρον καλεῖται.” ... [371d] ...Τὸν δὲ σταφυλῖνον Διοκλῆς ἐν πρώτῳ Ὑγιεινῶν ἀσταφυλῖνον καλεῖ. Τὸ δὲ καρτὸν καλούμενον (μέγας δ´ ἐστὶν καὶ εὐαυξὴς σταφυλῖνος) εὐχυλότερόν ἐστι τοῦ σταφυλίνου καὶ μᾶλλον [371e] θερμαντικώτερον, οὐρητικώτερον, εὐστόμαχον, εὐοικονόμητον, ὡς ὁ Δίφιλος
ἱστορεῖ. 13. ΚΕΦΑΛΩΤΟΝ. Τοῦτο καὶ πράσιον καλεῖσθαί φησιν ὁ αὐτὸς Δίφιλος καὶ εὐχυλότερον εἶναι τοῦ καρτοῦ. Εἶναι δὲ καὶ αὐτὸ μέσως λεπτυντικόν, θρεπτικόν τε καὶ πνευματῶδες. ... [401a] ... Μνημονεύει Δίφιλος ἢ Καλλιάδης ἐν Ἀγνοίᾳ οὕτω·
Τί τοῦτο; Ποδαπὸς οὗτος;
{Β.} Χελιδόνειος ὁ δασύπους, γλυκεῖα δ´ ἡ μίμαρκυς. ...”.


Interessante è poi il raffronto che – nelle stesse fonti – ritroviamo tra i precetti dei vari medici del tempo, in particolare tra quelli inquadrati nella letteratura dietetica, e tra lo stesso Difilo e Mnesiteo di Atene. Lo stesso Ateneo cita Difilo, il quale – ricordiamo – fu un medico il quale – nelle sue opere - pure classificò la qualità delle carni dei vari animali commestibili (fauna marina) – come Mnesiteo – in carni digeribili, leggere, etc....
Ma leggiamo ancora qualche estratto dai
Deipnosophistae del retore e grammatico Ateneo di Naucrati (Ἀθήναιος Nαυκρατίτης o Nαυκράτιος):
...Alcune di loro, come le mandorle secche e le”ghiande di Zeus”, sono grasse per natura, mentre altre sono dure ed astringenti, come ad esempio i tipi di faggi, noci e simili. Il processo di cottura, quindi, rimuove l'olio dalle varietà grasse, che costituisce l'elemento più dannoso, mentre i tipi duri ed astringenti sono attenuati quando si applica un po'di calore lento. "Ma Diphilus chiama le castagne anche”ghiande di Sardi”ed afferma che esse sono nutrienti e ben aromatizzate, però difficile da assimilare, perché rimangono a lungo nello stomaco, e se arrostite danno meno nutrimento anche se sono più facilmente digeribili. Ma se bollite, non solo gonfiano meno, ma danno anche maggiore nutrimento di quanto non lo diano se arrostite.”
**[Vogliamo ricordare qui come le noci / καργα – karua / fossero molto popolari in tutta la Grecia: Diocle (Fr. 202 van der Eijk = 126 Wellmann apud Athen. 2, 42, 53f) parla delle noci di Eraclea (καργα di Eraclea) ovvero”ghiande di Zeus”, mentre Mnesiteo parlava dei karua dicendo che era necessario sottoporli a tostatura e bollitura, ad eccezione delle mandorle fresche (fr. 30 J. Bertier, apud Athen. 2, 43, 54c); e ne parla anche Difilo di Sifanto (Fr. 35 García Lázaro, apud Athen. 2, 42, 54a)].
**”Pinoli -. Mnesitheus il medico ateniese, nel suo lavoro sui cibi edibili, chiama i semi di conifere”ostracides”... ed anche”coni”. Ma Diocle di Caristo li chiama "pinoli", mentre [il commentatore] Alexander the Myndian [intendi in testo inglese] li chiama "coni di pino”. Teofrasto ... chiama il suo frutto "cono”[intendi: dell’albero del pino]. Ma Ippocrate, nel lavoro sulle Tisane, di cui la metà è spuria (alcuni addirittura pensano che lo è per intero), li chiama”coccali”("kernel"). La maggior parte degli autori, tuttavia, li chiamano ...”pietre", così come Erodoto menzionando il dado del Ponto ...”kernel”quando è maturo. Difilo di Sifanto afferma:”Tali coni sono nutrienti, dal principio resinoso che essi contengono, traggono benefici i bronchi e gli organi del diaframma”. [Laddove] Mnesiteo ... concorda sul fatto che essi ingrassano il corpo e non producono effetti negativi sulla digestione; sono anche diuretici e non inibiscono l'azione delle viscere.”
(brani pubblicati nel vol. Io della Loeb Classical Library Edition, 1927).
Leggiamo ancora di Difilo in Girolamo Gavotti (Trattato de’ funghi, Roma, 1792):
“Sappiasi finalmente, che Difilo Medico disse, ch’era ottimo rimedio per vomitare i funghi venefici una bibita composta di Mulsa, od acqua cotta con mele, salnitro, ed aceto; e potendosi avere nell’istante tutte queste materie, facciasi uso di questo emetico, che ritroverassi utilissimo...”.